संस्थाको ऐतिहासिक पृष्ठभुमि:
नेपाल राष्ट्रको मध्यभागमा अवस्थित, कालीगण्डकी र त्रिशूली नदीको दक्षिण–उत्तर तटको निकट, पवित्र देवघाट धाम, हरिहर क्षेत्र तथा शक्तिपीठ भगवती मौलाकालिकाको अग्रभागमा रहेको, मणिमुकुन्द सेनद्वारा वर्णित गजेन्द्रमोक्ष भूमि तथा नारायणको पदस्थल मानिने पवित्र नारायणी गंगाको दायाँ काखमा अवस्थित गैंडाकोट नगरपालिका वडा नं. ९, सुर्यानगर थुम्सी क्षेत्र स्वयं धार्मिक र आध्यात्मिक चेतनाले ओतप्रोत भूमि हो। यसै पावन भूमिमा संकटमोचन हनुमानजीको विशेष आस्था रहिआएको छ।
यसै स्थानमा बसोबास गर्नुहुने धर्मप्रेमी स्वर्गीय वुवा मेघनाथ खनालज्यूले वि.सं. २०४८ सालदेखि गैंडाकोट–२ स्थित गोपेश्वर महादेव मन्दिरबाट सत्संगको सुरुवात गर्नुभएको थियो। उहाँको यही सत्संग अभियानलाई यसै वडामा पनि विस्तार गर्ने उद्देश्यले, धर्मप्रेमी टिकालाल पौडेलज्यूको सक्रियतामा वि.सं. २०६९।११।३ गते अग्रज धर्मप्रेमी बुवाआमा, स्थानीय भजन–कीर्तन समिति तथा धर्मानुरागी महानुभावज्यूहरूको छलफलबाट हरेक शनिबार नियमित सत्संग सञ्चालन गर्ने निर्णय गरियो। तत्पश्चात स्वर्गीय वुवा कमलापति सापकोटाज्यूको घरमा सप्ताहयज्ञ गरिएको मन्दिरबाट वाचक पण्डित फणिन्द्र शर्मा सापकोटा तथा सत्संग संरक्षक स्वर्गीय मेघनाथ खनालज्यूको उपस्थितिमा एक समिति गठन गरी सत्संग सञ्चालन गरिएको थियो।
केही समय रत्नाखर सापकोटाज्यूको घरमा सत्संग सञ्चालन भइरहँदा, व्यक्तिको घरमा जुठो, सुतक आदि कारणले असहजता महसुस भई सार्वजनिक थलोको आवश्यकता परेकोले उपयुक्त स्थानको खोजी गरियो। यस क्रममा, वि.सं. २०६३ सालमा देश द्वन्द्वकालीन अवस्थामा थुम्सी चोकबाट करिब ५०० मिटर दक्षिणतर्फ रहेको सार्वजनिक जग्गामा व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि राखिएको जगलाई स्थानीय आमा समूह, विशेषतः वरपर बसोबास गर्नुहुने आमा–दिदीबहिनीहरूको अग्रसरतामा हटाई उक्त स्थानलाई सार्वजनिक प्रयोजनका लागि संरक्षण गरिएको थियो।
यसै पवित्र भूमिमा सत्संग सञ्चालन गर्ने निर्णयसहित वि.सं. २०७१।१०।५ गते सत्संग समितिको आह्वानमा वडावासी सामाजिक, धार्मिक तथा बौद्धिक व्यक्तित्वज्यूहरूको आम भेलाबाट उक्त स्थान छनोट गरियो। स्वर्गीय मेघनाथ खनालज्यूको अध्यक्षतामा तदर्थ समिति गठन भई संस्थाको नाम “हरि ॐ सत्संग साधना सदन” राखी विभिन्न उपसमितिहरू गठन गर्दै कार्यलाई निरन्तरता दिइयो। यसै स्थानमा वि.सं. २०७१।३।१८ गते शुभसाइतमा श्री १००८ स्वामी ज्ञाननन्द सरस्वतीजी महाराजको करकमलबाट शिलान्यास सम्पन्न भई, धर्मप्रेमी भक्तजन, दातृ महानुभाव, महिला समूह, नवजागरण ग्रामीण विकास केन्द्र तथा समाजसेवी व्यक्तित्वहरूको सहयोग र प्रेरणाबाट करिब ११ लाख रुपैयाँको लागतमा सत्तल निर्माण गरियो। भगवान गणेशजीको प्राण–प्रतिष्ठा सहित यही स्थानबाट नियमित सत्संग सञ्चालन हुँदै आएको छ।
हिन्दू तथा वैदिक सनातन धर्म संस्कृतिको संरक्षण र प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले वि.सं. २०७२।८।२३ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय नवलपुरमा दर्ता नं. २०९२ अन्तर्गत विधिवत् दर्ता भई, विभिन्न धार्मिक, आध्यात्मिक तथा सामाजिक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आजको अवस्थासम्म आइपुगेको सर्वविदितै छ।
२०७१।१०।५ गते भेलाबाट चयन गरिएको तदर्थ समितिको नामावली
अध्यक्ष : मेघनाथ खनाल
उपाध्यक्ष : मणिभद्र कंडेल
सचिव : फणिन्द्र शर्मा सापकोटा
सह सचिव: विष्णुमति आचार्य
कोषाध्यक्ष : छविलाल सापकोटा
सदस्य : ज्ञानप्रसाद खनाल सदस्य
सदस्य : टिकालाल पौडेल
सदस्य : कालिमाया सापकोटा
सदस्य : मुनादेवी सापकोटा
सदस्य : रत्नाखर सापकोटा

तदर्थ समितिद्वारा गठित  विधान मस्यौदा उपसमिति
१) विधान मस्यौदा तयार उपसमिति
संयोजक : पिताम्बर सापकोटा
सदस्य : रामचन्द्र सापकोटा
सदस्य : श्यामप्रसाद सापकोटा